Owidiusz

     Owidiusz, Publius Ovidius Naso (43 - 17 lub 18 n.e.) - jeden z najwybitniejszych elegików rzymskich, najbardziej utalentowany poeta epoki Augusta, należący do młodszego pokolenia twórców augustowskich. Już w 16 p.n.e. sławny był jako autor poezji miłosnych (Amores - Pieśni miłosne) oraz tragedii Medea (nie zachowanej). Niedługo potem wydał Heroidy, zbiór fikcyjnych listów miłosnych mitycznych bohaterek, oraz poemacik De medicamine faciei femineae (O kosmetyce twarzy kobiecej). Ok. 2 n.e. ukazała się Ars amatoria (Sztuka kochania) w 3 księgach, frywolny podręcznik miłości i flirtu, oraz Remedia amoris (Lekarstwa na miłość).

     W tym samym czasie rozpoczął pracę nad zbiorem elegii ajtiologicznych Fasti (poetycki komentarz w 6 księgach do kalendarza rzymskiego) i Metamorfozami w 15 księgach, zbiorem mitów trojańskich, greckich i italo-rzymskich o przemianach znanych postaci w zwierzęta, rośliny i ciała niebieskie. Utwór ujęty w heksametry kończy się apoteozą Cezara. 

     Edyktem cesarza Oktawiana Augusta Owidiusz został ukarany wygnaniem z Rzymu w 8 n.e. z niejasnych do dziś powodów, najprawdopodobniej za Sztukę kochania lub inny, zaginiony dziś utwór, albo za przewinienia związane z niepoprawną wnuczką Augusta - Julią. Sam poeta w jednej ze swych elegii (Tristia II 207) mówi tylko o carmen et error - pieśni i błędzie. Wydarzenie to zrujnowało mu życie i przerwało pracę nad nowymi poematami, m.in. utworem pt. Fasti. Działalność poetycką podjął na wygnaniu. Powstały tam m.in. Tristia (Żale) oraz Epistulae ex Ponto (Listy znad Morza Czarnego), a także dokończył Metamorfozy. Jednak nawet po śmierci Augusta decyzja o wygnaniu Owidiusza została utrzymana przez cesarza Tyberiusza. Zmarł w Tomis, na terenie Mezji.

     Utwory Owidiusza: Heroidy czyli Listy (Heroides albo Epistulae) - zbiór fikcyjnych, wierszowanych listów bohaterek sławnych mitów do bohaterów tychże mitów (np. Penelopy do Odyseusza); Metamorfozy (Przemiany, Metamorphoses) - ujęte w skomplikowane kompozycje ramowe mity o przemianach; Miłostki (Amores) - zbiór erotyków; Sztuka kochania (Ars amatoria) - poemat o miłości w praktycznych jej aspektach w trzech księgach; Lekarstwa na miłość (Remedia amoris) - jak wyleczyć się z niechcianej miłości; O kosmetykach (Medicamina faciei feminae) - krótki utwór o kobiecych kosmetykach; Kalendarz (Fasti - nieukończone) - opis mitów związanych z ważnymi datami rzymskiego kalendarza religijnego; doprowadzony tylko do czerwca; Żale (Tristia) - zbiór (5 ksiąg) utworów napisanych na wygnaniu, wyrażających żal za utraconą ojczyzną; Listy z Pontu (Epistulae ex Ponto) - wierszowane listy do przyjaciół napisane na wygnaniu (4 księgi). Poza tym napisał wiele utworów, które nie zachowały się do naszych czasów, m.in. tragedię Medea.
     Metamorfozy Owidiusza ukazały się w 2005 roku w znakomitym przekładzie Bruno Kicińskiego.