Przeczytane Książki.
  KSIĄŻKA TV   KSIĄŻKI I LUDZIE   KATALOG KSIĄŻEK   ZNALEZIONE W KSIĄŻKACH   KONKURSY   COOKIES
 
Dział: historia
rozmiar czcionki:  A A A

Słynne Biblioteki (11)

2010-12-15 15:10:50
Biblioteki rodowe 

     Biblioteki rodowe - biblioteki prywatne, stanowiące własność jednej rodziny, najczęściej magnackiej, która łożyła na utrzymanie biblioteki. Często stawały się ozdobą rodów magnackich. Przykładem są biblioteki, Medyceuszów we Florencji, Estów w Ferrarze, Sforzów w Mediolanie, elektorów saskich w Dreźnie. W Polsce biblioteki rodowe posiadała większość rodzin magnackich. Niektóre z nich w XIX i na początku XX wieku zostały przekazane przez właścicieli bibliotekom publicznym jako depozyt lub własność. W czasie okupacji hitlerowskiej biblioteki rodowe uległy w znacznym stopniu zagładzie. Resztki księgozbiorów zasiliły biblioteki publiczne i archiwa państwowe.

     Biblioteka Branickich - założona w Suchej przez A. Branickiego i jego żonę. Władysław Branicki część wielkiej biblioteki przewiózł do Warszawa, do pałacu Frascati. W 1939 roku biblioteka liczyła 40 000 woluminów. Po wojnie bibliotekę rozdzielono m. in. pomiędzy Bibliotekę Gdańską PAN, Muzeum Narodowe w Warszawie, Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. W 2002 roku spadkobiercy Adama Branickiego przekazali w darze część księgozbioru wilanowskiego (830 woluminów, głównie druków z XIX i początku XX w.), która została włączona do głównego zrębu Biblioteki Wilanowskiej, znajdującej się w Bibliotece Narodowej.

     Biblioteka Czartoryskich - powstała z inicjatywy książąt Adama Kazimierza Czartoryskiego i Izabeli z Flemmingów Czartoryskiej na przełomie XVIII i XIX wieku. Księgozbiór biblioteki, mieszczącej się w pałacu Czartoryskich w Puławach, został wzbogacony o bibliotekę Tadeusza Czackiego, która obejmowała archiwa po Stanisławie Auguście Poniatowskim, ostatnim królu polskim. Do roku 1830 w bibliotece zgromadzono około 70 000 druków i 3000 rękopisów. Po upadku powstania listopadowego i konfiskacie majątku zbiory uległy rozproszeniu i były przechowywane w Kórniku, Sieniawie i Paryżu. Ponownego scalenia zbiorów dokonał syn Adama Jerzego - książę Władysław, który w 1874 ulokował je w oddanym na ten cel przez władze Krakowa byłym Arsenale Miejskim. W okresie II wojny światowej, biblioteka zostaje formalnie zamknięta przez okupanta. Biblioteka została częściowo rozkradziona przez Niemców, jednak po wojnie udało się odzyskać większość zbiorów. Od 1961 księgozbiór znajduje się w kamienicy przy ul. Św. Marka 17 w Krakowie. W 1971 Biblioteka Czartoryskich uzyskała status biblioteki naukowej. W księgozbiorze biblioteki znajdują się zabytki piśmiennictwa od X do XX wieku z wielu dziedzin, między innymi: historii sztuki, historii nauki, wojskowości i literatury. Biblioteka posiada 224 576 druków, w tym 333 inkunabułów i 70 009 druków wydanych przed 1800, oraz 13 552 rękopisów. Biblioteka jest podzielona na "Dział Druków i Kartografii" i "Dział Rękopisów i Archiwum".

     Biblioteka poturzycka Dzieduszyckich - założona w XIX w. przez Józefa Dzieduszyckiego, gromadziła druki i rękopisy odnoszące się do historii Polski. Zbiory tej biblioteki obejmowały ponad 50 tys. książek, przeważnie z działów historii i literatury polskiej. Pierwotnie mieściła się ona w Poturzycy pod Sokalem, głównej siedzibie rodowej Dzieduszyckich. Do Lwowa została przewieziona w 1847 roku przez syna założyciela, Włodzimierza Dzieduszyckiego. Od tego czasu siedzibą biblioteki były specjalnie przystosowane do tego celu sale oficynowe lwowskiej rezydencji Dzieduszyckich przy ul. Kurkowej 17, u stóp Wysokiego Zamku. Znajdowały się w niej książki drukowane w Polsce, począwszy od 1473 roku (w tym unikaty Ecclesiastes), wiele inkunabułów i rzadkości bibliograficznych. W dziale rękopiśmiennym znajdowały się listy królów polskich, Jana Długosza, cara Piotra I, dziennik podróży kanclerza Osieckiego, archiwum rodzinne rodziny Dzieduszyckich, zielniki Spiczyńskiego z XVII w., zaś wśród autografów rękopis Króla Ducha Juliusza Słowackiego. W skład tej biblioteki wchodziły także zbiory obrazów pędzla przyjaciół rodziny Dzieduszyckich -Juliusza Kossaka, Franciszka Tepy, a przede wszystkim arcydzieła Artura Grottgera (cykl Warszawa). Najcenniejsze zbiory tej biblioteki zostały w końcowej fazie okupacji niemieckiej Lwowa ewakuowane przez prof. Mieczysława Gębarowicza w 1944 roku do Krakowa i po wojnie zasiliły zbiory Biblioteki Narodowej. Cenne zbiory m. in. starodruków przewiózł Emeryk do Krakowa w 1894 roku. W trakcie urządzania biblioteki - zmarł. Zgodnie z wola zmarłego rodzina przekazała w 1903 roku zbiory gminie miasta Krakowa.

     Biblioteka Lubomirskich w Przeworsku - powstałą z części spadku po Elżbiecie z Czartoryskich, który przeszedł na własność H. Lubomirskiego. Pod koniec XVIII wieku zbiory liczyły ok. 2000 woluminów, w połowie XIX wieku już ok. 13 000. Umową zawartą w 1823 roku z J. M.Ossolińskim, H. Lubomirski zobowiązał się do połączenia własnych zbiorów ze zbiorami Ossolińskich. Część kolekcji trafiła do Ossolineum jeszcze za życia ofiarodawcy, reszta pozostała w Przeworsku, a część trafiła do Lwowa. W bibliotece w Przeworsku pozostało kilka tysięcy książek. W okresie okupacji kolekcja została rozgrabiona. Pozostała jej część trafiła do Biblioteki Jagiellońskiej i do Ossolineum we Wrocławiu. Biblioteka Pawlikowskich - założona w 1830 roku w Baden (pod Wiedniem) staraniem G. Pawlikowskiego. Ok. 1835 roku przewieziona do Medyki, a później do Lwowa (1848/49) i umieszczona w klasztorze dominikanów. W 1914 roku zbiory trafiły do Ossolineum. Liczyły ponad 25 000 woluminów, ponadto rękopisy, dyplomy, rysunki.

     Biblioteka Potockich z Łańcuta należy do jednej z niewielu zachowanych niemal w całości bibliotek magnackich w Polsce. Założona ok. roku 1798 z inicjatywy Elżbiety z Czartoryskich Lubomirskiej. Księgozbiór uzupełniali kolejni właściciele pałacu - Potoccy. Aktualnie biblioteka liczy ok. 22 000 woluminów w siedmiu podstawowych działach: druki zwarte XIX i XX-wieczne, czasopisma XIX i początek XX wieku, starodruki, rękopisy XIX i XX-wieczne, kartografia, grafika i muzykalia. Biblioteka Potockich z Wilanowa - powstała ze zbiorów L. Potockiego i jego brata Stanisława Kostki w 1832 roku, przeniesionych z Kurowa i Warszawy do Wilanowa. Zaczątkiem biblioteki stały się - kupowane w II połowie XVIII w. i w pierwszych dziesiątkach lat XIX wieku przez obu braci - książki, sztychy i inne obiekty, także odziedziczone i otrzymane w darze. W skład księgozbioru weszły m. in. część księgozbioru po Janie III oraz biblioteka słubicka Konstantego Przeździeckiego. W 1932 roku Adam Branicki, aktem notarialnym, ofiarował "Państwu polskiemu" Bibliotekę Wilanowską z cennymi drukami, zwłaszcza z XVIII wieku, i wspaniałym zbiorem rycin i rysunków. Dokument wymieniał ok. 50 tysięcy tomów i 2204 teki z ok. 15 tysiącami rycin.

     Biblioteka Radziwiłłów w Nieświeżu - największa biblioteka prywatna w Rzeczypospolitej Obojga Narodów, powstała w XVI stuleciu, staraniem braci Radziwiłłów - Mikołaja Krzysztofa "Sierotki" (1549 - 1616) i kardynała Jerzego (1556 - 1600), synów wojewody wileńskiego Mikołaja Czarnego. "Sierotka" dbał o księgozbiór i zabronił jego rozpraszania. Biblioteka - szczęśliwie ocalała przez wieki klęsk wojennych, a od czasów Jana Kazimierza wciąż się powiększała. . Anna Katarzyna z Sanguszków przeniosła swą bibliotekę z Białej Podlaskiej i wcieliła do nieświeskiej. Nie mniej troskliwie opiekowała się księgami Franciszka Urszula z Wiśniowieckich; po jej śmierci w 1753 r. biblioteka liczyła od 9 do 14 tysięcy woluminów, w tym wiele rękopisów (m. in. 17 tomów Acta Tomiciana). Wzbogacona o kolejny zbiór ksiąg po marszałku polnym Flemmingu, w 1772 r. liczyła ok. 20 tysięcy tomów. W tymże roku została w całości wywieziona przez Rosjan do Petersburga i wcielona do Biblioteki Cesarskiej, w której pozostała na zawsze.

     Biblioteka Tarnowskich w Dzikowie - założona ok. 1830 roku przez bibliofila Jana Feliksa Tarnowskiego. Księgozbiór pomnażany donacjami i zakupami liczył w 1926 roku ok. 30 000 woluminów. Znajdowały się w nim cenne wydania dzieł Reja, Paprockiego, Orzechowskiego, J. Bielskiego. W 1927 roku część zbiorów spłonęła wraz z zamkiem, w którym się mieściła. Kolejna część uległa rozproszeniu w czasie II wojny światowej. Reszta znalazła się Bibliotece Jagiellońskiej, w Bibliotece Narodowej, Archiwum Wojewódzkim na Wawelu oraz w archiwach Tarnowa.

Fot. 1 Zamek Radziwiłłów w Nieświeżu
Fot. 2 Zamek Tarnowskich w Dzikowie
Dodaj do ulubionych Dodaj do ulubionych     Poleć artykuł znajomemu Poleć znajomemu     Dodaj swój komentarz Dodaj komentarz
 

Wyślij e-mail rekomendujący ten artykuł

E-mail adresata
 
 
Słynne Biblioteki (11)

Czytaj cały artykuł

 
Twoje Imię i Nazwisko
 
Twój E-mail
 
 

Dodaj swój komentarz do artykułu.
 
Komentarz
 
Autor
 
 
Wasze komentarze
Jeszcze nie skomentowano powyższego artykułu.
Wszystkie komentarze są własnością ich autorów. Autor ponosi pełną odpowiedzialność za treść wpisu. Jeżeli wynikną z tego konsekwencje prawne, redakcja może przekazać wszelkie informacje stronom zainteresowanym na temat danego użytkownika oraz pomóc w jego zlokalizowaniu.
Szukaj 
 
Twój Profil
Login
 
Hasło
 
 
Wpisz swój adres e-mail, który podałeś przy rejestracji.
E-mail
 
Szukamy Przyjaciół Książek
Jeśli jesteś zainteresowany współtworzeniem społeczności czytelniczej naszego portalu...
 
O firmie   Współpraca   Redakcja   Polityka prywatności   Kontakt
Copyright © 2018 Przeczytane Książki. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Projekt i realizacja L77