Przeczytane Książki.
  KSIĄŻKA TV   KSIĄŻKI I LUDZIE   KATALOG KSIĄŻEK   ZNALEZIONE W KSIĄŻKACH   KONKURSY   COOKIES
 
Dział: historia
rozmiar czcionki:  A A A

Polscy drukarze: Szarfenbergowie

2010-11-08 14:09:38
Szarfenbergowie

    
Być może największy wkład w rozwój polskiego drukarstwa miał ród Szarfenbergów. Większość potomków tego śląskiego rodu trudniła się drukarstwem. W początkach XVI wieku przybyli z Lubomierza do Krakowa dwaj krewni, Marek i Maciej Szarfenbergowie. Marek w 1506 roku otrzymał prawa miejskie krakowskie. Początkowo otworzył księgarnię, a następnie warsztat drukarski i introligatornię. Na handlu książką dorobił się znacznego majątku. Pieniądze były tak wielkie, że Marek zakupił dwie papiernie w Balicach i Prądniku pod Krakowem i drukarnię w mieście. 

     Początek XVI wieku nie był jednak dla krakowskich drukarzem okresem prosperity. Rynek zdominowany był przez Hallera, który legitymując się królewskim przywilejem utrudniał, a czasami wręcz uniemożliwiał innym drukarzom działalność. Marek wespół z innymi drukarzami rozpoczął rywalizację z Hallerem. W 1517 roku Haller skapitulował i zrzekł się przywileju. Stworzyło to możliwość nieskrępowanego rozwoju krakowskiego drukarstwa. Marek Szarfenberg zmarł w 1545 roku. 

     Po jego śmierci drukarnię przejęła wdowa, Agnieszka z dwoma synami Marka: Mikołajem i Stanisławem. Najznakomitszym dziełem, które wyszło spod pras ich drukarni jest "Biblia" wydana w języku polskim, zwana szarfenbergowską albo "Biblią Leopolity" (od przydomka tłumacza Jana Kasprowicza Nycza), dedykowana królowi Zygmuntowi Augustowi. Biblia została wydrukowana w 1561 roku, czcionką gotycką na znakomitym papierze. Ozdobiona została licznymi drzeworytami. Niektóre z nich przypisywane są wybitnemu niemieckiego malarzowi i grafikowi, Łukaszowi Cranachowi. 

     W roku 1554 Szarfenbergowie zostali nobilitowani przez cesarza Ferdynanda I i zaczęli używać jako sygnetu drukarskiego znaku herbowego, przedstawiającego kozła wyskakującego spoza trzech pagórków. Po śmierci Agnieszki (1565) bracia rozstali się. Stanisław pozostał na ojcowiźnie i wydawał pośledniejszego gatunku dzieła typu Żywot Ezopa Fryga mędrca obyczajnego z przypowieściami jego w opracowaniu i tłumaczeniu Biernata z Lublina. Znacznie wyższą rangę jako drukarz zyskał Mikołąj. 

     On, a potem jego syn Jan uzyskali od Zygmunta Augusta przywilej wyłącznego drukowania i sprzedaży statutów (czyli zbioru ustaw) oraz innych aktów urzędowych. Przywilej ten potwierdził Stefan Batory (1577). Zaszczycony tytułem typografa królewskiego i obdarowany przywilejem na wyłączność drukowania statutów koronnych, Mikołaj zobowiązany był w zamian utrzymywać przy kancelarii królewskiej warsztat drukarski z obsługą, gotowy do składania i tłoczenia druków na każde rozkazanie kanclerza królewskiego. Oprócz tego zobowiązany był zorganizować "drukarnię latającą", przenoszącą się z miejsca w miejsce razem z monarchą. Kierownikiem tej drukarni był czeladnik Walenty Łapka, syn sołtysa ze wsi Strzałkowo w Sieradzkiem. On to wydrukował w Warszawie, w 1578 roku Odprawę posłów greckich Jana Kochanowskiego, która została wystawiona w teatrze w obecności Stefana Batorego podczas zaślubin Jana Zamojskiego z Krystyną Radziwiłłówną. Później powędrował Łapka wraz z drukarnią na wyprawę wojenną przeciwko Moskwie i odznaczył się również jako żołnierz w bitwach pod Płockiem, Wielkimi Łukami i pod Pskowem, za co otrzymał nobilitację oraz nazwisko Łapczyński, zaś hetman Jan Zamojski przyjął go do swego herbu Jelita.

     Po śmierci Mikołaja Szarfenberga w 1602 roku, drukarnię objął najstarszy syn, Jan, ale prowadził ją fatalnie i zmuszony był ją sprzedać w 1616 roku Franciszkowi Cezaremu. W 1526 roku uruchomił w Krakowie warsztat drukarski kolejny z Szarfenbergów, Maciej sprowadzony z Lubomierza przez Marka, z którego pomocy finansowej i fachowej korzystał przez pierwsze lata działalności. Usamodzielniwszy się w 1531 roku, dzięki protekcji królowej Bony, otrzymał dożywotni przywilej na drukowanie kalendarzy krakowskich. Spowodowało to protest innych drukarzy i proces sądowy z krewniakiem Markiem i Wietorem. Maciej specjalizował się w wydawaniu książek hebrajskich i greckich. W 1543 roku wytłoczono na jego prasach Krótką rozprawę między Panem, Wójtem, a Plebanem Mikołaja Reya. We Wrocławiu działał w latach 1551-1576 Kryspin Szarfenberg, który uczył się zawodu w krakowskiej drukarni Macieja. Po terminowaniu osiedlił się w Zgorzelcu, gdzie jakiś czas prowadził księgarnię. Później przeniósł się do Wrocławia i uzyskawszy prawa miejskie otworzył oficynę. Po nim odziedziczył ją jego syn, Jan. Z kolei syn Jana, Kryspin założył drukarnię w Nysie.

Fot. Biblia Leopolity

|aza|

Dodaj do ulubionych Dodaj do ulubionych     Poleć artykuł znajomemu Poleć znajomemu     Dodaj swój komentarz Dodaj komentarz
 

Wyślij e-mail rekomendujący ten artykuł

E-mail adresata
 
 
Polscy drukarze: Szarfenbergowie

Czytaj cały artykuł

 
Twoje Imię i Nazwisko
 
Twój E-mail
 
 

Dodaj swój komentarz do artykułu.
 
Komentarz
 
Autor
 
 
Wasze komentarze
Jeszcze nie skomentowano powyższego artykułu.
Wszystkie komentarze są własnością ich autorów. Autor ponosi pełną odpowiedzialność za treść wpisu. Jeżeli wynikną z tego konsekwencje prawne, redakcja może przekazać wszelkie informacje stronom zainteresowanym na temat danego użytkownika oraz pomóc w jego zlokalizowaniu.
Szukaj 
 
Twój Profil
Login
 
Hasło
 
 
Wpisz swój adres e-mail, który podałeś przy rejestracji.
E-mail
 
Szukamy Przyjaciół Książek
Jeśli jesteś zainteresowany współtworzeniem społeczności czytelniczej naszego portalu...
 
 
Nasza ankieta
Kto jest najwybitniejszym autorem kryminałów z okresu PRL ?
 
 
O firmie   Współpraca   Redakcja   Polityka prywatności   Kontakt
Copyright © 2015 Przeczytane Książki. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Projekt i realizacja L77